Đường vào cờ tướng (phần 2)

Đăng lúc: 11:09 13/05/2018 - Lượt xem : 1108

 

KYBAI.TV

 

Nguồn: FB - Bắc Phương Kỳ Viện

 

ĐƯỜNG VÀO CỜ TƯỚNG

 

2.Cơ sở nền móng

 

Phần trước có nói qua về vấn đề cơ sở rồi, ở đây nói thêm về mức độ quan trọng của kiến thức cơ sở: “Nhà cao vạn trượng cũng từ mặt đất dựng lên“ kiến thức cơ sở đối với sự phát triển sau này cực kỳ quan trọng. Bởi vậy, người mới học cờ nếu mong học đến thấu đáo, nên kiên trì mà học rất kỹ những kiến thức ban đầu, lý luận cơ bản của Cờ Tướng (khai, trung, tàn cục mỗi giai đoạn đầu có nguyên tắc cơ bản, hình mẫu cơ bản) cần học dần dần một cách chắc chắn, đừng mong rút ngắn thời gian mà bỏ sót kiến thức. Từng có nhiều ví dụ giống như chuyện này: người nọ chơi cờ mấy chục năm, đi thi đấu tại giải cờ, gặp đến cờ tàn tất thắng "Mã và Sỹ " mà không thắng nổi, sau đó hối hận cũng chả kịp gì...

 

Công phu cơ bản không chắc chắn, chỉ tự hạn chế bản thân trong tiến bộ và phát triển (trong các giải quốc gia Việt Nam gần đây, có khá nhiều ví dụ về việc này, tạm kể: Giải A2 - 2010, ván cờ ở vòng 5, bản 17: Bên Đen còn 2 Pháo Tốt + Sỹ Tượng bền, bên Đỏ còn Pháo Mã Tốt + Sỹ Tượng bền thế cân bằng, lẽ ra hòa, vậy mà bên Đen lại thua… Giải đấu thủ mạnh 2009, một cao thủ trẻ tuổi 2 lần ở thế Xe Mã 2 Tốt (qua sông, không bị câu thúc gì) + Sỹ Tượng bền lại không chịu giành thắng trước đối phương chỉ có Xe Pháo + Sỹ Tượng bền...)

 

Đối với kiến thức hay nước cờ, ván cờ nào đó, người mới học cần tự mình suy nghĩ, đặt câu hỏi, lật ngược - xoay xuôi vấn đề để tìm ra nguyên tắc. Có thể đối với chỉ một hình cờ nào đó, cần suy nghĩ nhiều lần, từ nhiều hướng, thậm chỉ kết quả đã rõ ràng, cũng phải thay đổi cách suy nghĩ, kiểm tra rà soát tất cả mọi khả năng đó là thói quen cần có. Ví dụ cờ tàn Mã Tốt phá khuyết một Sỹ (2 Tượng+ Sỹ) tuy rằng ai cũng nói chắc chắn là thắng phải không? Thì vẫn cần phải so sánh các trường hợp khác nhau giữa Tốt cao và Tốt thấp (Tốt thấp còn có hàng 2 hoặc hàng 3 cũng khác nhau) rồi thì lợi dụng vị trí của Tướng Sỹ Tượng bên địch như thế nào, sử dụng mặt Tướng của mình ra sao, tìm mọi kỹ xảo phối hợp các quân tấn công v.v... để đưa đến kết quả chắc chắn, gọn gàng nhất. Vì vậy, đối với mỗi loại hình cờ, chúng ta nên tìm tòi để hiểu sâu một chút (sâu hơn kết quả hiển nhiên), nắm bắt kiến thức cũng phải chắc chắc hơn một chút, tránh hời hợt lấy lệ. Như thế, khi vận dụng sẽ khéo léo, linh hoạt hơn.

 

Ngoài ra, lại cần liên tục hệ thống hóa các kiến thức đã học được, kịp thời phát hiện nhược điểm nào cản trở tiến bộ của bản thân, rồi thông qua việc rèn luyện và học tập liên tục để bồi bổ, khắc phục nhược điểm. Có một anh nọ, ngày ngày học khai cuộc, đánh cờ vẫn chưa giỏi, lại vẫn đêm đêm luyện khai cuộc, ra quân thường được thông thoáng, nhưng kết quả thực chiến vẫn bi quan, đó là mất cân bằng trong rèn luyện và không thấy được điểm mạnh và điểm yếu cần khắc phục của bản thân.

 

* Tuân theo quy tắc nâng cao hiệu suất 

 

Theo quy luật khách quan thông thường, có thể hình dung quá trình học tập và nâng cao trình độ theo như thành ngữ miêu tả sau "ba lãng thức tiền tiến, loa toàn thức thượng thăng" (nghĩa là: tiến đều như đợt sóng, lên dần hình vỏ ốc). Vì vậy, chúng ta muốn học nhiều thêm một chút, hay là học tập trung trọng điểm vào vấn đề nào đó hơn 1 chút, cũng cần tuân thủ quy luật khách quan này, vào từng giai đoạn (của học tập) lại đề ra những yêu cầu mục đích riêng cho phù hợp. Ví dụ: 


+ trong thời gian có được sự tiến bộ trông thấy, lại cần quay về phần huấn luyện bổ sung, củng cố công phu cơ bản, đồng thời lại tích cực khai thác nghiên cứu cả chiều sâu và chiều rộng của kiến thức thì mới hữu ích trong việc duy trì tốc độ tiến bộ.
+ khi tốc độ tiến bộ có vẻ chậm chạp, thì nhất quyết không nên nóng nảy vội vàng, mà lại cần chú ý điều tiết cảm giác và nhịp độ học tập, đặt mục tiêu tiến bộ chậm lại một chút, như thế, mới có thể đạt được sự hồi phục tiến bộ nhanh nhất.

Hiệu suất, nghĩa là so sánh khối lượng công việc và hiệu quả công việc làm được trong một khoảng thời gian nhất định. Khi chúng ta tuân theo quy luật học tập ở trên, đồng thời lại phải quan tâm đến hiệu suất học tập. Đối với Cờ Tướng, thì việc đầu tư học tập với việc tiến bộ về trình độ có mối liên quan trực tiếp, nhưng đối, với những người học cờ khác nhau, lại có những nhân tố riêng :thời gian học tập trước và sau sớm hay muộn, giới tính tuổi tác khác nhau, năng lực sáng tạo khác nhau, cùng với thái độ chăm Chỉ khổ luyện hay là không khổ luyện, phương pháp học tập đã tốt chưa, điều kiện huấn luyện chênh lệch, điều kiện rèn luyện thực chiến chênh lệch… những nhân tố riêng nói trên sẽ ảnh hưởng mạnh tới tốc độ và thành quả cuối cùng.

 

Người học cờ và thầy dạy cờ cần chú ý đến các nhân tố riêng này, để mà căn cứ vào tình huống cụ thể đặt ra đối sách: cách dạy, cách học, mục tiêu tốc độ tiên bộ trong khả năng để sử dụng các phương pháp huấn luyện học tập sao cho khoa học.

 

* Tăng cường tự tu dưỡng bản thân

 

- Đạo đức: Nếu muốn học cờ tiến bộ dần dần lên đến đỉnh cao, đầu tiên, lại phải học làm người đã, những điều này tưởng chừng không liên quan đến nhau, hóa ra lại cực kỳ quan trọng và tất yếu. Tiêu chuẩn đánh giá một kỳ thủ, từ cổ chí kim vẫn theo thứ tự: kỳ đức (đạo đức), kỳ phẩm (phẩm chất, khả năng), kỳ nghệ (nghệ thuật - nghề ngỗng). Đạo đức được coi trọng, mà đặt lên hàng đầu, chủ yếu nhấn mạnh phải gồm đủ đức tài. Người chơi cờ, nhất là các em thiếu niên nhi đồng, nhất định phải lấy việc tu đường bản thân là quan trọng nhất, từ nhỏ đã phải xây dụng mục đích và chí hướng, tự nghiêm khắc với bản thân: tuân theo đạo lý của xã hội; giữ đúng nội quy của VĐV. Bồi dưỡng lòng yêu nước, chăm chỉ học tập, thành thực khiêm tồn, văn minh lễ phép, tuân thủ luật pháp, chịu khó rèn luyện, không kiêu không nóng giữ đươc tác phong đạo đức lành mạnh

 

-Tâm lý: Cùng với sự tiến bộ của hoạt động cờ, kỹ thuật và lý luận của cờ đã đạt đến một tầm cao mới, từng bước chính quy. Các giải đấu cũng ngày càng kịch liệt căng thẳng, nhân tố tâm lý của các kỳ thủ ngày càng có ảnh hưởng và tác dụng quan trọng đối với thành tích. Nay đã có người suy nghĩ nghiên cứu sự liên quan kết hợp giữa tâm lý học và kỳ nghệ, gọi là "tâm lý học trong môn cờ". Học tập và nắm bắt " tâm lý học trong môn cờ ", cũng là một ưu thế cần sử dụng trong huấn luyện và thi đấu. Bởi vì, đánh cờ là một hoạt động của con người, con người lại bị yếu tố tâm lý chi phối, vì thế, người mới học cũng cần có nhận thức về yếu tố tâm lý này.

 

- Sức khỏe: trong quá trình rèn luyện và thi đấu cờ, não hoạt động rất mạnh, nếu sức khỏe không tốt sẽ khó bền bỉ. Vì thế, phải luôn luôn đẩy mạnh phát triển sức khỏe cơ thể và sức khỏe đầu óc. Mọi người cần tham gia các hoạt động TDTT, rèn luyện thân thể, tăng cường thể chất.

 

Nhà thơ đời Tống tên là Lục Du (1125-1210) trong bài thơ “Nhìn con noi gương” có câu thơ rằng: “Con muốn theo cha học thơ, công phu lại ở ngoài thơ”. Nay mượn câu cuối vận dụng vào cờ: “Công phu ở ngoài cờ" trừ các phần tu dưỡng đã nhắc ở trên, lại còn nhiều môn tu đường mà kỳ thủ cần trau dồi, ví dụ như: triết học và phương pháp luận biện chứng, mưu lược trong quân sự, toán học, văn học, lịch sử, âm nhạc, thư pháp, hội họa v..v. .đều rất có ích cho tu dưỡng và nâng cao kỳ nghệ.